Nostri liberatori – Nasi wyzwoliciele

68. rocznica wyzwolenia Bolonii
i miast włoskich w regionie Emilia-Romagna
przez żołnierzy 2. Korpusu Polskiego

Informujemy, że wyjazd młodzieży naszego gimnazjum do Włoch w ramach projektu "Nie wolno nam ich zapomnieć, Nostri liberatori - Nasi wyzwoliciele" 

został dofinansowany że środków Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Zapraszamy do obejrzenia zdjęć i przeczytania relacji z wyjazdu w dziale Imprezy 2012/13.



W dniach 12-22 kwietnia 2013 r. harcerze z 1 Gimnazjalnej Drużyny Starszoharcerskiej im. Prezydenta Ryszarda Kaczorowskiego oraz uczniowie z Publicznego Gimnazjum im. ks. Zdzisława Jastrzębiec Peszkowskiego w Belsku Dużym wraz z opiekunami: panią Joanną Bodych – nauczycielką historii, hm. Tomaszem Fliszkiewiczem – drużynowym oraz ks. hm. Wojciechem Jurkowskim – kapelanem ZHP przebywali we Włoszech, gdzie w dniach 20-22 kwietnia wraz z delegacją państwową na czele z Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Janem Stanisławem Ciechanowskim, uczestnicząc w obchodach 68. rocznicy wyzwolenia Bolonii i miast włoskich regiony Emilia-Romagna, oddali hołd żołnierzom gen. Władysława Andersa.

Tegoroczna wyprawa, pielęgnująca pamięć także o patronach naszej drużyny i szkoły – żołnierzach 2. Korpusu gen. Andersa, przebiegała pod hasłem „Nie wolno nam Ich zapomnieć.”

21 kwietnia 1945 roku, tuż po godzinie 6 rano, 9. batalion 3. Dywizji Strzelców Karpackich wkroczył do Bolonii. Biało czerwona flaga wywieszona została w sercu miasta na liczącej 104 metry wieży Torre degli Asinelli. 9. batalion Strzelców Karpackich po wyzwoleniu miasta otrzymał nazwę „boloński”, a odznaką batalionu stał się wizerunek orła w locie niosącego herb miasta Bolonii.

W ostatniej bitwie 2. Korpusu stoczonej w trakcie kampanii włoskiej, żołnierze po raz kolejny doświadczyli ciężkiej próby. To Oni spoczywają na Polskim Cmentarzu Wojennym w San Lazzaro di Savena w Bolonii.

Nasze tegoroczne wędrowanie szlakiem 2. Korpusu rozpoczęliśmy od miejscowości Imola w dniu 14. kwietnia. Tego dnia, w rocznicę wyzwolenia miasta, zapaliliśmy znicze oraz złożyliśmy symboliczną wiązankę kwiatów pod „Pomnikiem Żołnierza Polskiego”.

Delegacja spotkała się z Panią Dorotą Kulawiak – Polką, mieszkającą na stałe we Włoszech, dyrektorem Centrum Kultury Języka i Teatru, która przybliżyła młodzieży historię wyzwolenia miasta oraz zaprosiła do udziału w uroczystościach w dniu 19 kwietnia.

 

W godzinach popołudniowych delegacja dotarła od Loreto, gdzie podczas uroczystej Mszy Świętej na Polskim Cmentarzu Wojennym oddaliśmy hołd, złożyliśmy wiązankę kwiatów oraz zapaliliśmy znicze.

Następnie przeszliśmy do Sanktuarium Santa Casa, gdzie w kaplicy polskiej znajduje się tablica upamiętniająca poległych żołnierzy Pułku Ułanów Karpackich, którzy przebyli trasę Tobruk - Loreto - Monte Cassino - Ancona - Bologna.

Loreto podczas II wojny światowej zostało wyzwolone przez żołnierzy polskich, którzy m.in. uratowali przed zniszczeniem miejscowe sanktuarium. Zdobycie miasta, a później także Ankony, to część Kampanii Adriatyckiej, w której żołnierze 2. Korpusu Polskiego działali samodzielnie.

Cmentarz to jedna spośród czterech polskich nekropolii usytuowanych na ziemi włoskiej, gdzie znajduje się tam 1112 grobów polskich żołnierzy 2 Korpusu Polskiego z okresu II wojny światowej.

Położony jest na stoku pomiędzy Sanktuarium Santa Casa w Loreto i Autostradą Adriatycką z amfiteatralnym widokiem na morze i na Ankonę.

Sanktuarium Santa Casa to miejsce kultu maryjnego, z tzw. Świętym Domkiem, który według legendy jest nazaretańskim domem Maryi. Miał on zostać przewieziony z Nazaretu do Włoch przez rodzinę De Angelis, która chciała w ten sposób uchronić go przed zniszczeniem.

W kolejnych dniach udaliśmy się przez San Marino i Asyż do Rzymu, gdzie poznając historię, architekturę oraz kulturę Włoch, uczestniczyliśmy także w Audiencji Generalnej z Ojcem Świętym Franciszkiem. Wielkim zaskoczeniem dla nas była rzesza wiernych, która przybyła w tym dniu na Plac Św. Piotra, porównywalna tylko z audiencjami Jana Pawła II. Tak jak nasz Rodak, papież Franciszek przez blisko 30 minut przemierzał plac w swoim odkrytym papamobile, witając się z wiernymi i błogosławiąc ich. Znaczącym faktem dla młodzieży był moment, w którym papież zbliżył się do nas. Wówczas to lektor odczytał naszą obecność wśród pielgrzymów.

19. kwietnia, po przemierzeniu blisko 2000 km szlakiem włoskich metropolii, powróciliśmy w region Emilia-Romagna. Tego dnia reprezentowaliśmy młodzież i społeczeństwo polskie uczestnicząc w premierze spektaklu „Korpus Polski” wystawianego w Międzynarodowej Akademii Pianistycznej w Imola. Warto dodać, że przedstawienie zostało napisane i wyreżyserowane przez włoskiego artystę Andrea Caimmi, który jest bardzo zafascynowany historia Polaków i 2. Korpusu. Fabuła oparta jest na wspomnieniach żyjących mieszkańców miasta, którzy w dniu wyzwolenia byli kilkuletnimi dziećmi. Patronatu honorowego oraz wsparcia udzielił Konsul Generalny RP w Mediolanie pan Jerzy Adamczyk.

Po spektaklu młodzież spotkała się z odtwórcą głównej roli, akompaniującymi mu muzykami oraz mieszkańcami miasta i młodzieżą włoską. Rozmowom nie było końca.

 

Główne uroczystości związane z 68. rocznicą wyzwolenia Bolonii i miast włoskich w regionie Emilia-Romagna przez żołnierzy 2. Korpusu Polskiego rozpoczęły się odprawieniem Mszy świętej w kościele Św. Łazarza.

Podczas liturgii czuwaliśmy nad przybyłymi na uroczystości kombatantami.

 

Następnie na największej polskiej nekropolii we Włoszech - cmentarzu San Lazaro w Bolonii zgromadzili się weterani armii gen. Władysława Andersa, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Stanisław Ciechanowski, Sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Andrzej Krzysztof Kunert, Senatorzy RP Łukasz Maria Abgarowicz i Jan Maria Jackowski, przedstawiciel Prezydenta RP Waldemar Strzałkowski, Zastępca Prezesa IPN Agnieszka Rudzińska, Dowódca Garnizonu Warszawa gen. bryg. Wiesław Grudziński, córka gen. Andersa Anna Maria Anders-Costa oraz nasz delegacja. Gospodarzy reprezentowali Burmistrz San Lazzaro di Savena Marco Macciantelli i Wiceburmistrz Bolonii Silvia Giannini.

„Oddajemy hołd tym, dzięki którym dziś żyjemy w wolnej Polsce” - powiedział do zgromadzonych na Cmentarzu Wojennym Jan Stanisław Ciechanowski. „21 kwietnia 1945 roku 9. Batalion Strzelców Karpackich jako pierwszy wkraczał do miasta, owacyjnie witany przez mieszkańców Bolonii. Tym wspaniałym akcentem kończył się wielomiesięczny trud polskiego żołnierza, który przez Włochy zmierzał do wolnej Polski. {…} Po raz kolejny spotykamy się na cmentarzu w Bolonii, by oddać hołd tym, którzy zginęli, ale też naszym drogim weteranom, bohaterom kampanii włoskiej. Dziękujemy im za życie poświęcone Rzeczypospolitej. Jesteście naszym prawdziwym skarbem” - mówił Ciechanowski.1

Cmentarz Wojenny w Bolonii poświęcono 12 października 1946 r. Spoczywa tam 1 432 żołnierzy 2. Korpusu Polskiego, poległych w walkach w Apeninach Emiliańskich od jesieni 1944 do bitwy o Bolonię. W intencji spoczywających żołnierzy odmówione zostały modlitwy ekumeniczne przez Ks. płk. prałata Jana Domiana, przedstawiciela Biskupa Polowego WP, Ks. płk. Andrzeja Fobera, zastępcę Ewangelickiego Biskupa Polowego, Ks. płk. Eugeniusza Bójko z Prawosławnego Ordynariatu WP. W dalszej części uroczystości odczytano Apel Pamięci, oddano salwę honorową i odegrano „Hasło Wojska Polskiego”, po czym nastąpiła ceremonia złożenia wieńców, po której młodzież rozmawiała z kombatantami oraz pozostałymi członkami delegacji, m.in. panią Anną Marią Andersa-Costa, ministrem Janem Stanisąłwem Ciechanowskim, ministrem Andrzejem Kunertem i innymi. Uroczystości na Cmentarzu Wojennym zakończyło odegranie sygnałów „Śpij kolego” i „Cisza”.1

 

Tego dnia, wcześnie rano, młodzież uporządkowała cmentarz, zapaliła i rozstawiła na grobach żołnierzy 1432 znicze przywiezione przez nas z Polski oraz zatknęła na każdym z nich biało-czerwone chorągiewki. Podczas uroczystości asystowaliśmy przy składaniu wieńców przez delegacje przybyłe z Polski oraz złożyliśmy wiązankę od społeczności naszego Gimnazjum.

 

W niedzielę pod Porta di Strada Maggiore oddaliśmy hołd, gdzie przed południem złożyła wieńce polska delegacja przed tablicą upamiętniającą wydarzenia związane z wyzwoleniem Bolonii. Na tablicy widnieje napis: „Przez tę bramę, rankiem 21 kwietnia 1945 roku wkroczyły oddziały 2. Korpusu Armii Polskiej, które przyczyniły się do wyzwolenia Bolonii. Żołnierze Wojska Polskiego, po zaciętych walkach z Niemcami uwolnili miasto Bolonia o 6.00 rano 21 kwietnia 1945 roku”. W okolicznościowym wystąpieniu sekretarz ROPWiM Andrzej Krzysztof Kunert nawiązał do wspólnej symboliki „Bolonia zawsze bliska była sercom Polaków, nie tylko dlatego, iż ma w herbie miasta te same kolory, jak flaga Polski: biały i czerwony...” W swoim wystąpieniu dr hab. A.K. Kunert przypomniał wartości, o które bili się żołnierze polscy, wiedząc, że nie powrócą do wolnej Polski. - „Polską słuszną sprawę” rozumieli dowódcy i żołnierze 2. Korpusu Polskiego jako walkę „o wolność naszą i waszą”. Żołnierzom armii gen. Andersa, najbardziej niezwykłej armii wśród wszystkich armii alianckich, utworzonej w 1941 r. w Związku Sowieckim z więźniów, zesłańców i jeńców, której droga do Polski wiodła przez trzy kontynenty – nie danym było zanieść wolności do Polski” - mówił Kunert.1

Po południu wraz z delegacją udaliśmy się do Castel San Pietro Terme, gdzie nastąpiła ceremonia złożenia kwiatów pod tablicą upamiętniającą wejście 2. Korpusu Polskiego do miasta. Walki polskich żołnierzy dowodzonych przez płk. Klemensa Rudnickiego doprowadziły do zdobycia miasteczka 17 kwietnia 1945. W trakcie uroczystości Jan Stanisław Ciechanowski odznaczył Medalem „Pro Patria” Burmistrz Castel San Pietro Terme Sarę Brunori. „Castel San Pietro nigdy nie zapomniało, przeciwnie, pragnie stale pielęgnować pamięć o udziale i poświęceniu polskich żołnierzy, walczących, jak mawiał generał Anders, „Za naszą i waszą wolność” i nasza tu dziś obecność jest tego świadectwem” - powiedziała burmistrz Brunoni w swoim wystąpieniu.1

Następnie głos zabrał minister Ciechanowski, który swoje słowa skierował do naszej delegacji. Powiedział, „że postawa, jaką prezentujemy jest godna podziwu, że mamy swoje wartości, którymi się kierujemy, które realizujemy, również dzięki wielkim patronom naszej drużyny prezydenta Ryszarda Kaczorowskiego oraz ks. Zdzisława Jastrzębiec Peszkowskiego.” Dodał, „że dzięki nam pamięć o wydarzeniach, które wspominaliśmy, dotrwa do przyszłych pokoleń. Był dumny z młodzieży polskiej, którą reprezentowaliśmy.”

Kolejnym miejscem, w którym odbyły się rocznicowe uroczystości była Imola. W 68. rocznicę walk o Pizza delegacja polska, mieszkańcy miasta oraz miejscowa Polonia zebrali się pod pomnikiem-tablicą poświęconym pamięci żołnierzy 2. Korpusu Polskiego. Po odegraniu hymnów Republiki Włoskiej i Rzeczypospolitej Polskiej okolicznościowe wystąpienie wygłosił Burmistrz Imoli Daniele Manca. „Znajdujemy się obecnie u stóp bramy wjazdowej do Imoli od strony wschodniej. Tędy to właśnie, przez bramę „Porta dei Servi”, popołudniem 14 kwietnia 1945 roku, żołnierze polscy z 2. Korpusu weszli do miasta. {…} W tym oto, jakże wymownym i pełnym wspomnień miejscu, ufundowano „Pomnik Żołnierza Polskiego”, zaliczony przez UNESCO w poczet „Dziedzictwa na rzecz kultury Pokoju””.

 

W imieniu delegacji polskiej przemówienie wygłosił Senator RP Jan Maria Jackowski. „68 lat po dramatycznych wydarzeniach z okresu końca II wojny światowej, możemy wspólnie ze świadkami tamtych wydarzeń, z uczestnikami walk, którym chwała i cześć, oddać pamięć tym, którzy walczyli za naszą i waszą wolność. Jestem szczególnie wzruszony, jako syn oficera Wojska Polskiego i podziemnej polskiej Armii Krajowej uczestniczeniem w tej uroczystości. […] Oba nasze narody czczą swoich bohaterów i swoją historię. Chwała bohaterom, a tym którzy polegli towarzyszymy naszą modlitwą. Niech odpoczywają w pokoju”.1

Po wystąpieniach nastąpiła ceremonia złożenia wieńców. Nasza delegacja również brała udział w tych uroczystościach.

W tym dniu – rano, odwiedziliśmy Weronę – miasto Romeo i Julii oraz Regiio.

Wieczorem powróciliśmy na cmentarz San Lazaro, gdzie kapelan naszej wyprawy ksiądz hm. Wojciech Jurkowski odprawił mszę. Następnie, co już jest tradycją w naszej drużynie, kiedy jesteśmy we Włoszech, pięć druhen złożyło Przyrzeczenie Harcerskie.

 

W kolejnym dniu wizyty złożyliśmy kwiaty pod tablicami na Pizza Nettuno, centralnym placu Bolonii.

W drodze powrotnej oddaliśmy hołd żołnierzom 2. Korpusu wyzwalającym Forli oraz Santa Sofia.

 

Organizatorami uroczystości były: Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Konsulat Generalny RP w Mediolanie.

 

Serdeczne podziękowania składamy Urzędowi do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na czele z panem ministrem Janem Stanisławem Ciechanowskim, Urzędowi Gminy w Belsku Dużym reprezentowanym przez pana Wójta Władysława Piątkowskiego, Konsulatowi Generalnemu RP w Mediolanie, Głównej Kwaterze ZHP oraz pani Janinie Pawełek – Dyrektorowi Publicznego Gimnazjum w Belsku Dużym za wsparcie, bez którego nasza wyprawa nie byłaby możliwa.

 [1. W artykule wykorzystano materiały pochodzące z archiwum Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.]

                                                                                                                                       staryred

 

 

Strona tytułowa