…Przeciwstawiamy się „zapomnieniu, co rośnie, nim jeszcze płomień przygasnął"…            

69. rocznica wyzwolenia obozów

systemu Mauthausen-Gusen

W dniach 10 - 11 maja 2014 roku odbyły się uroczystości związane z 69. rocznicą wyzwolenia obozów systemu Mauthausen – Gusen, w których Polacy stanowili znaczną część więźniów i ofiar.

„Od 1947 r. z okazji rocznicy wyzwolenia obozów, w Mauthausen odbywają się rocznicowe uroczystości, z udziałem delegacji wielu państw. Od 1997 r. 5 maja obchodzony jest w Austrii jako dzień pamięci ofiar reżimu hitlerowskiego. Obozy zostały wyzwolone 5 maja 1945 r. przez wojska amerykańskie. Największy z podobozów znajdował się w Gusen. Na przełomie lat 1944/45 przebywało tam ok. 25 tys. więźniów, dwa razy więcej niż w samym Mauthausen.”

Od 3 lat w tych uroczystościach biorą udział harcerze i harcerki

ze Szczepu im. Prezydenta Ryszarda Kaczorowskiego w Belsku Dużym.

Nasza wyprawa rozpoczęła się w Warszawie, gdzie wspólnie z harcerzami z hufca Piaseczno, wyruszyliśmy w drogę do Austrii. Po drodze dołączyła do nas reprezentacja z Chorągwi Łódzkiej ZHP, na miejscu czekały zuchy i harcerze z Chorągwi Zachodniopomorskiej.

Podczas kolejnych dni uczestniczyliśmy w uroczystościach rocznicowych w Gusen, Mauthausen i innych miejscach pamięci narodowej na terenie Górnej Austrii.

10 maja 2014 wzięliśmy udział w składaniu wieńców i wiązanek kwiatów na cmentarzu ofiar byłego obozu koncentracyjnego w Ebensee.

Równolegle część naszej ekipy brała udział w głównym punkcie polskich obchodów wyzwolenia w miejscowości Spital am Phyrn w uroczystościach odsłonięcia tablic (austriackiej i polskiej) poświęconych dzieciom polskich robotnic przymusowych, które zmarły w sierocińcu „Lindenhof".

Po południu w Gusen/Langestein (Memorial w Gusen) odbyły się międzynarodowe uroczystości pod Pomnikiem ku czci ofiar obozu koncentracyjnego Gusen oraz uroczystość składania wiązanek kwiatów na terenie byłego obozu w Gusen (w krematorium i pod pomnikami). W każdym z tych miejsc stanowiliśmy asystę, składaliśmy wieńce i wiązanki.

W uroczystościach w Gusen uczestniczyła także młodzież szkolna z Polski, Włoch, Francji, Hiszpanii oraz Austrii, łącznie ok. 600 osób. Prof. Stanisław Leszczyński, który był więźniem Gusen oraz Mauthausen, swym wystąpieniem przypomniał, że KL Gusen I, II oraz III były obozami, w których miała być niszczona polska inteligencja aresztowana w ramach akcji, które początkowo objęły Pomorze, a następnie inne regiony Polski. – Wielu powstańców z Warszawy zakończyło swoją drogę w Gusen.

Będziemy o nich pamiętali w 70 rocznice wybuchu Powstania – powiedział Ambasador Artur Lorkowski. Podkreślił: - „Nasza obecność w Mauthausen, Gusen, Bergkristall, Ebensee, Hartheim, Spital am Pyhrn oraz wielu innych miejscach na terenie Austrii świadczy o tym, że przeciwstawiamy się „zapomnieniu, co rośnie, nim jeszcze płomień przygasnął”.

 

Główne uroczystości 69. rocznicy miały miejsce na terenie KL Mauthausen 11 maja 2014.

O godzinie 10.00, jak każdego roku, odbyła się uroczystość pod Pomnikiem Polskim na terenie byłego obozu koncentracyjnego w Mauthausen, połączona z mszą świętą za pomordowanych celebrowaną przez polskiego księdza w asyście blisko 100 biało-czerwonych flag trzymanych przez harcerzy, po której nastąpiło składanie wieńców i wiązanek kwiatów, które odbywało się przy asyście honorowej części Kompanii Reprezentacyjnej Wojska Polskiego oraz ZHP.

W uroczystościach odbywających w tym roku w strugach deszczu, obok nas uczestniczyli byli więźniowie obozu wraz z rodzinami, przedstawiciele Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Muzeum Auschwitz.

O godz. 11.00 rozpoczęły się centralne uroczystości na placu apelowym, na terenie byłego obozu koncentracyjnego w Mauthausen. W tym roku polska grupa była najliczniejsza ze wszystkich kilkudziesięciu grup narodowościowych, które brały udział w „Marszu Pamięci” złożyły wieńce pod „Memoriałem” – głównym pomnikiem upamiętniającym więźniów obozu koncentracyjnego. Polska grupa była najliczniejsza pośród przybyłych, liczyła około 400 osób, w tym 100 harcerzy przybyłych z Polski.

 

 

 

Reprezentacja ZHP oddała także hołd poległym w obozie harcerzom i skautom pod specjalną harcerską tablicą.

Wśród polskich więźniów przebywających w Mauthausen znalazło się również wielu harcerzy.

Najliczniejszą grupę stanowili harcerze pochodzący z Podbeskidzia, Górnego Śląska oraz członkowie Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech. Wśród nich znaleźli się również członkowie Tajnego Hufca Harcerzy Gdynia, członkowie Szarych Szeregów z Wielkopolski, Mazowsza, Pomorza i centralnej Polski. Przebywający w obozach harcerze nie pozostawali bierni, ci którzy przebywali w Gusen aktywnie angażowali się w działające na terenach obozów komórki ruchu oporu organizujące przede wszystkim samopomoc oraz prowadzące działalność kulturalno-oświatową.

Wielu z tych harcerzy zginęło.

Aby uczcić pamięć harcerzy pomordowanych w nazistowskich obozach koncentracyjnych, 5 maja 1990 r., w 45 rocznicę wyzwolenia obozu Mauthausen-Gusen na ścianie pamięci na terenie obozu zagłady wmurowano pamiątkową tablicę.

„Więźniowie, którzy przeżyli obóz koncentracyjny w Mauthausen oraz 49 jego podobozów, zostali wyzwoleni na początku maja 1945 r. przez wojska amerykańskie. Według ostatniego spisu więźniów sporządzonego przez hitlerowskie SS, 31 marca 1945 r. w Mauthausen wykazano 15 046 więźniów poniżej 20. roku życia. Pierwsi niepełnoletni więźniowie zostali przywiezieni latem 1940 r. Byli to republikanie z Hiszpanii w wieku 13-18 lat aresztowani we Francji i zakwalifikowani przez SS jako „czerwoni Hiszpanie”.

Od 1943 r. do obozu przywożono młodych Polaków, a przede wszystkim Rosjan z okupowanych terenów, których deportowano do Niemiec jako robotników przymusowych. Początkowo nieletni więźniowie polscy, hiszpańscy i rosyjscy pracowali w kamieniołomach, później zmuszano ich do pracy w przemyśle zbrojeniowym oraz w sztolniach.

W ostatnich miesiącach przed wyzwoleniem do Mauthausen zwożono dzieci i młodzież z innych obozów koncentracyjnych.

Ogółem, w istniejącym od 8 sierpnia 1938 r. hitlerowskim obozie w kamieniołomach Mauthausen i w jego 49 podobozach więziono prawie 200 tys. ludzi, z czego zamordowano ponad połowę z nich: najwięcej Rosjan – 32 tys. i Polaków – 30 tys. W obozie byli więźniowie prawie wszystkich narodowości Europy, najwięcej Polaków – 44 tys.”

 

Uroczystości zostały przygotowane przez władze kraju związkowego Górna Austria, przy wsparciu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, we współpracy z międzynarodowymi komitetami poszczególnych miejsc pamięci. Mauthausen 2014.

Nasza reprezentacja oraz reprezentacja Związku Harcerstwa Polskiego mogła w nich uczestniczyć dzięki uprzejmości i wsparciu Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie oraz życzliwości Dyrekcji Publicznego Gimnazjum im. ks. Zdzisława Jastrzębiec Peszkowskiego w Belsku Dużym.

Po zakończeniu uroczystości, tradycyjnie już, w drodze do Wiednia odwiedziliśmy Melk – miejscowość, w której znajdował się jeden z podobozów oraz zwiedziliśmy istniejące tam opactwo benedyktyńskie.

 

Wieczorem, dotarliśmy do Wiednia, gdzie patrole z poszczególnych chorągwi wybrały się na wieczorne zwiedzanie stolicy Austrii. Następnego dnia wspólnie z przewodnikiem odwiedziliśmy najważniejsze miejsca „miasta walca i Straussa”.

har.belsk